TestBaazi

सूची-I को सूची-II से सुमेलित कर नीचे दिए गए कूट से सही उत्तर चुनिए -

सूची-I सूची-II
A. ख्वाजा मुइनुद्दीन चिश्ती 1. सुहरावर्दिया
B. शेख अहमद सरहिंदी 2. कादिरिया
C. दारा शिकोह 3. चिश्तिया
D. शेख शहाबुद्दीन 4. नक्शबंदिया
UPPCS (Mains), 2013
A
A-(2), B-(3), C-(1), D-(4)
B
A-(1), B-(4), C-(2), D-(3)
C
A-(3), B-(4), C-(2), D-(1)
D
A-(4), B-(2), C-(3), D-(1)
सही उत्तर: (c) A-(3), B-(4), C-(2), D-(1)
विस्तृत व्याख्या

प्रस्तुत सूफी व्यक्तित्वों और उनके संबद्ध सूफी सिलसिलों का सही सुमेलन विकल्प (c) 3 4 2 1 है। ख्वाजा मुइनुद्दीन चिश्ती चिश्तिया (3) सिलसिले से, शेख अहमद सरहिंदी नक्शबंदिया (4) सिलसिले से, मुगल शहजादा दारा शिकोह कादिरिया (2) सिलसिले से तथा बगदाद के शेख शहाबुद्दीन (शिहाबुद्दीन सुहरावर्दी) सुहरावर्दिया (1) सिलसिले से संबंधित थे।

सूफी संत / अनुयायी संबद्ध सिलसिला प्रमुख विचार / योगदान
ख्वाजा मुइनुद्दीन चिश्ती चिश्तिया (3) प्रेम, समा, सादा जीवन
शेख अहमद सरहिंदी नक्शबंदिया (4) ‘मुजद्दिद-ए-अल्फ-ए-सानी’; वहदत-उल-शुहूद मत
दारा शिकोह कादिरिया (2) ‘मज्म-उल-बहरीन’ व उपनिषद अनुवाद
शेख शहाबुद्दीन सुहरावर्दिया (1) ‘अवारिफ-उल-मआरिफ’ के रचयिता

महत्वपूर्ण तथ्य

  • दारा शिकोह की कादिरिया आस्था: शाहजहां के ज्येष्ठ पुत्र दारा शिकोह लाहौर के प्रसिद्ध कादिरिया संत हजरत मियां मीर तथा उनके उत्तराधिकारी मुल्ला शाह बदख्शी से अत्यंत प्रभावित थे और उन्होंने हिंदू-मुस्लिम वेदांत-तसव्वुफ समन्वय पर ‘मज्म-उल-बहरीन’ (दो समुद्रों का मिलन) लिखी।
  • अवारिफ-उल-मआरिफ: शेख शिहाबुद्दीन उमर सुहरावर्दी की यह अरबी रचना लगभग सभी मध्यकालीन भारतीय सूफी खानकाहों में प्रशिक्षण की मुख्य पाठ्यपुस्तक रही।